تاریخچه آجر

تاریخچه آجر

»تاریخچه آجر:

تاریخچه آجر یا آجور یا آگور واژه است  یونانی و به خشت هایی می گفتند که احکام و فرامین دولتی روی آن نوشته می شد.و به وسیله پختن این خشت ها نوشته ها را روی آن پایدار میکرد. آجر یکی ازمصالح ساختمانی است که با خلق و خوی بشر بسیا سازگار بوده و در هر دورانی از تاریخ به نوعی مورد استفاده او واقع شده است. از ابتدا اگر به تاریخچه آجر نگاه کنیم متوجه میشویم انسان با پشت سر گذاشتن زندگی غارنشینی به فکر تهیه سرپناهی برای درامان ماندن از عواملی مثل : باد ، سرما ، باران ، گرما ، هجوم جانوران درنده و گزنده است. آجر به دلیل حمل آسان و از نظر شکل هندسی که طوری بود، که از روی هم  قرار گرفتن آن میتوانست سرپناهی به وجود آید ، مورد علاقه بشر بود.


 

تاریخچه آجر

 

همانطور که در تصاویر مشاهده میکنید تقریبا بالای 80% این بنای باستانی از آجر است و پس از گذشت هزاران سال هنوز پا برجاست.  بهترین مثال برای تاریخچه آجر در ایران همین زیگورات چغازنبیل است.

تاریخچه آجر


<<  نمونه آثار تاریخی آجر  >>

در دوران طلایی حکومت هخامنشیان هنوز از آجر استفاده می شد. اما کوروش به تقلید از معماری مصر و آشوریان در ساخت شهر با شکوه پاسارگاد از مصالح دیگری چون انواع سنگ و چوب هم استفاده کرد…

تاریخچه آجر

تاریخچه آجر

تاریخچه آجر


 

در دوران اشکانیان و ساسانیان معماری آجری دوباره قوت گرفت, بهترین نمونه استفاده از آجر در عهد ساسانیان را در کاخ بهرام گور یا همان کاخ سروستان می توان دید:

تاریخچه آجر


طاق کسری (واقع در خاک عراق) که متاسفانه اکنون تبدیل به خرابه شده,در اواخر حکومت سلسله ی ساسانیان ساخته شد و یکی از شاهکار های معماری آجری قبل از اسلام به شمار می آید…

تاریخچه آجر

تاریخچه آجر

تاریخچه آجر
طاق کسری یا ایوان خسرو بزرگترین ایوان آجری ایرانی
خوشبختانه در دوران معاصر آندره گدار (معمار معروف فرانسوی) با الهام از طاق کسری, سر در موزه ملی ایران را شبیه به طاق کسری طراحی کرد تا این شاهکار اصیل ایرانی در یاد ها ماندگار بماند…

تاریخچه آجر

سر در موزه ملی ایران (تهران-خیابان شهدای سی تیر)


پس از حمله اعراب و جنگ های قادسیه و نهاوند ایران به دست اعراب فتح شد و حکومت ساسانیان پایان یافت و حدود 300 سال ایران به طور غیر مستقیم به دست اعراب اداره میشد تا اینکه سلسله ی سامانیان ظهور کرد.

 

در واقع سامانیان فرهنگ و زبان اصیل فارسی را از سیطره ی زبان عربی نجات دادند و معماری این دوره را به شکوه و جلال رساندند, معماری این دوره عموما ادامه ی معماری غنی ساسانیان است به اضافه پیشرفت هایی در طاق و گنبد سازی.
بهترین نمونه ی به کارگیری آجر به عنوان مصالح اصلی در این دوره, مقبره ی اسماعیل سامانی واقع در شهر بخارا است:
تاریخچه آجر
مقبره ی امیر اسماعیل سامانی
این اولین بار است که معمار به وسیله ی آجر در نمای بنا بافت می آفریند….

شاهکار بعدی در دوره آل زیار ساخته شد, گنبد قابوس (بلند ترین برج تمام آجری جهان!)
این بنا مقبره ی پادشاه قابوس بن وشمگیر است:

 

تاریخچه آجر
برج گنبد قابوس (استان گلستان)

در این دوران ایرانیان توانستند به وسیله ی آجر یک بنای پیچیده و بسیار بلند (52 متر) بسازند و معماری آجری را تکامل ببخشند…

پس از دودمان غزنوی, سلجوقیان حکومت را به دست گرفتند, آنان با ساختن برج های آجری مثل برج های خرقان و طغرل بار دیگر این هنر را زنده نگه داشتند…
تاریخچه آجر
برج طغرل (شهر ری)

 

پس از سلجوقیان حکومت خوارزمشاهیان توسط حمله ی وحشیانه مغول ها از هم پاشید و بار دیگر معماری و دیگر هنر ها تضعیف شدند تا این که سلسله ی مغولی ایلخانیان ظهور کرد.

باشکوه ترین بنای این دوره گنبد سلطانیه است که در سال  703 هجری قمری به دستور سلطان محمد خدا بنده ساخته شد, این بنا دارای یکی از بزرگترین گنبد های آجری جهان است.

تاریخچه آجر
گنبد سلطانیه

تاریخچه آجر


این سازه ی عظیم تمام آجری به تنهایی گویای تاریخچه آجر در معماری پر فراز و نشیب ایران می باشد و مقبره ی آبی رنگ آن انقلابی در رنگ آمیزی بنا به حساب می آید به طوری که تاثیرات آنرا بر روی کاشیکاریهای مسجد گوهر شاد, مسجد شیخ لطف الله و مسجد امام اصفهان می توان دید.

تاریخچه آجر
گنبد آبی رنگ مسجد گوهر شاد

 

در دوره تیمور لنگ به دلیل علاقه تیمور به جنگ و کشور گشایی, اثر معماری قابل توجهی شکل نگرفت اما در زمان پادشاهی شاهرخ به دستور همسر هنر دوست او بانو گوهر شاد بیگم مسجد گوهر شاد ساخته شد:

تاریخچه آجر
مسجد گوهر شاد

 

در عهد صفویان و با روی کار آمدن شاه عباس پادشاه مقتدر صفوی معماری تکامل یافت به طوری که در قرون بعد این تکامل هیچگاه تکرار نشد…

تاریخچه آجر
میدان نقش جهان
تاریخچه آجر
عالی قاپو

 

تازیخچه آجر
سی و سه پل
تاریخچه آجر
کاخ هشت بهشت

 

تاریخچه آجر
کاخ چهل ستون

در دوره ی صفوی به وفور از آجر در ساخت و ساز ها استفاده میشد و در همین دوره هنر کاشیکاری به اوج خود رسید.

تاریخچه آجر
مسجد شیخ لطف الله (نمای داخلی)

 

تنها اثر مهم معماری دوره افشاری کاخ خورشید نادر شاه است که بیشتر تاثیر معماری هند در آن حس می شود…

تاریخچه آجر
کاخ خورشید (واقع در کلات نادری,خراسان)

 

با شروع کار سلسله ی زندیه و مخصوصا کریم خان زند معماری اصیل بار دیگر قوت گرفت و بنا های زیادی با استفاده از آجر ساخته شد مثل مسجد وکیل که ستون های معروفی دارد:

تاریخچه آجر
مسجد وکیل(شیراز)

 

پس از دوران زندیه هنر و معماری رفته رفته افول کردند و عناصر غربی به هنر ایرانی راه یافتند که بهترین نمونه آن کاخ گلستان است:

تاریخچه آجر
کاخ گلستان
تاریخچه آجر
کاخ نیاوران

سخن آخر:

همانطور که دیدید هنر اصیل ایرانی و معماری ایرانی پس از گذشت چه فراز و نشیب هایی و چه مشکلات و سختی هایی از دوران کهن تا به امروز به دست ما رسیده و به نظر بنده حقیر این وظیفه ماست که ارزش ها و نماد های ملی و اصیل را حفظ کنیم و آنهارا فدای پیشرفت های اجتماعی و یا علمی صنعتی نکنیم…

و در آخر دیدیم که آجر از چه زمان مورد استفاده ما ایرانیان بوده و همانطور که سنگ صیقلی مرمر نماد معماری یونان باستان است, آجر هم میتواند نماد معماری اصیل این مرز و بوم باشد.

 

 

نظرات برای این پست بسته شده است.